Cinayətkarlığın sosial səbəbləri hansılardır? - SOSİOLOQ DANIŞDI

"Cinayətkarlığın sosial səbəbləri cəmiyyətin ümumi vəziyyəti ilə birbaşa bağlı olan mürəkkəb və çoxşaxəli bir problemdir. Cinayət hadisələrinin baş verməsinin müxtəlif səbəbləri olduğu kimi, onların artmasına təsir edən amillər də fərqlidir. Bu səbəblər əsasən iqtisadi, sosial və mənəvi faktorlar çərçivəsində özünü göstərir".

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında sosial və mənəvi məsələlər üzrə ekspert Ramal Əliyev deyib.

Ekspert sözlərinə belə davam edib: "İqtisadi səbəblər cinayətkarlığın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri hesab olunur. İnsanların gəlir səviyyəsinin aşağı olduğu, işsizlik və yoxsulluğun geniş yayıldığı cəmiyyətlərdə cinayətlərin sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə artır. Belə mühitdə oğurluq, quldurluq, soyğunçuluq və maddi qazanc məqsədilə törədilən ağır cinayətlər, o cümlədən qətl hadisələri çoxalır. Maddi sıxıntı yalnız fərdi davranışlara deyil, eyni zamanda sosial münasibətlərə də mənfi təsir göstərir. Bu isə insan alverinin, qadın istismarının və digər qeyri-qanuni fəaliyyətlərin yayılmasına səbəb olur. Bu tip cinayətlər bir çox hallarda məhz cəmiyyətin iqtisadi çətinliklərinin nəticəsi kimi ortaya çıxır.

Sosial səbəblər də cinayətkarlığın artmasında mühüm rol oynayır. Ailə institutunun zəifləməsi, təhsil səviyyəsinin aşağı olması, sosial bərabərsizliyin artması və gənclərin düzgün istiqamətləndirilməməsi cinayətə meyli artıran əsas amillərdəndir. Xüsusilə gənclər arasında işsizlik və məqsədsizlik hissi onları müxtəlif riskli davranışlara yönəldə bilər. Bu baxımdan, dövlətin sosial siyasəti və maarifləndirmə tədbirləri böyük əhəmiyyət daşıyır.

Son dövrlərdə cinayətlərin artmasına təsir edən mühüm faktorlardan biri də narkotik asılılığıdır. Narkotik maddələrdən istifadə edən şəxslər zamanla həm psixoloji, həm də fiziki baxımdan asılı vəziyyətə düşürlər. Bu asılılıq onların gündəlik həyatını idarə etməyə başlayır və nəticədə onlar növbəti dozanı əldə etmək üçün cinayət törətməyə meyllənirlər. Belə şəxslər çox vaxt oğurluq, zorakılıq və hətta qətl kimi ağır cinayətlərə əl atırlar. Bu isə cəmiyyət üçün ciddi təhlükə yaradır.

Mənəvi səbəblər də cinayətkarlığın artmasında az rol oynamır. Mənəvi dəyərlərin zəifləməsi, insanların etik və əxlaqi prinsiplərdən uzaqlaşması cəmiyyətdə cinayətə meyli artırır. İnsan öz davranışlarının nəticələrini dərk etmədikdə və daxili məsuliyyət hissi zəiflədikdə, qanun pozuntularına daha asanlıqla yol verir. Mənəvi cəhətdən zəngin olan, dəyərlərə bağlı insanlar isə adətən cinayətə meyilli olmur. Belə cəmiyyətlərdə hüquq pozuntularının səviyyəsi daha aşağı olur və insanlar arasında qarşılıqlı hörmət, etibar və təhlükəsizlik hissi daha güclü olur.

Nəticə etibarilə demək olar ki, cinayətkarlıq yalnız hüquqi deyil, eyni zamanda sosial,iqtisadi və mənəvi problemdir. Onun qarşısının alınması üçün yalnız cəzalandırma tədbirləri kifayət etmir. Bunun üçün əhalinin rifah səviyyəsinin yüksəldilməsi, sosial ədalətin təmin olunması, təhsil və maarifləndirmənin gücləndirilməsi, həmçinin mənəvi dəyərlərin qorunması vacibdir. Yalnız bu halda daha sağlam və təhlükəsiz cəmiyyət qurmaq mümkün ola bilər".