...Əvvəla deyim ki, bu yazıda İran və onun ətrafında baş verənlərlə bağlı fikirlər rusiyalı politoloq, Yaxın Şərq üzrə mütəxəssis Kirill Semenova məxsusdur.
SİA Rusiya Beynəlxalq İşlər Şurası eksperti kimi də yazılar yazan Semenovun fikirlərini Sizin mühakimənizə verir.
...Nə bilim, bəlkə də müəllifin bu fikirləri ilə razılaşmayanlar ola bilər, amma,..hər halda...və deməli...
...Onun fikrincə, Yaxın Şərqdəki mövcud münaqişəni təhlil edən hərbi mütəxəssislər, onilliklər ərzində inkişaf etmiş və asimmetrik müharibədə yüksək effektivlik nümayiş etdirən İranın unikal müdafiə fəlsəfəsinə getdikcə daha çox diqqət yetirirlər...
İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu: Dərin bir quruluş, sadəcə bir ordu deyil...
...İranın müdafiə qabiliyyətinin əsas elementi İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusudur. Ənənəvi iyerarxik strukturlardan fərqli olaraq, Korpus dövlət və cəmiyyətin quruluşuna inteqrasiya olunmuş çoxölçülü bir şəbəkədir.
O, mərkəzləşdirilmiş strateji hədəf təyinetməni yüksək dərəcədə yerli muxtariyyətlə birləşdirən mürəkkəb bir mexanizm kimi fəaliyyət göstərir və sistemi olduqca çevik, eləcə də dayanıqlı edir.
“Mozaika müdafiə” doktrinası...
Texnoloji cəhətdən üstün rəqiblərlə münaqişələri gözləyərək, İran inkişaf etmiş "Mozaika Müdafiəsi" doktrinası hazırlayıb. Bu strategiya yerli taktiki qrupların təşəbbüs göstərmək və dəyişən şəraitə uyğunlaşmaq üçün səlahiyyətləndirildiyi mərkəzləşdirilməmiş komandanlığı nəzərdə tutur.
60-dan çox yerli komandanlıq yüksək dərəcədə koordinasiya ilə əməliyyatlar planlaşdırmaq və aparmaq qabiliyyətinə malikdir və bu da bütün sistemi xarici təsirlərə qarşı davamlı edir.
Sosial inteqrasiya və kütləvi dəstək...
Təxminən bir milyon üzvü olan “Bəsic” könüllü qüvvələrinin rolu xüsusi diqqətə layiqdir. Bu struktur ordu ilə cəmiyyət arasında körpü rolunu oynayır, yüksək səviyyədə sosial inteqrasiyanı və vətəndaşların ölkələrini müdafiə etməyə hazırlığını təmin edir.
Bu, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu həqiqətən milli bir quruma çevirir.
Regional təsir qarşılıqlı əlaqələr şəbəkəsi kimi...
İranın xarici siyasəti "Müqavimət oxusu" kimi tanınan geniş müttəfiqlər və tərəfdaşlar şəbəkəsi prinsipi üzərində qurulub. Bu model təkcə hərbi birləşmələri deyil, həm də geniş humanitar, iqtisadi və dini əlaqələri əhatə edir və bütün regionda sabitliyi və qarşılıqlı yardımı təmin edir.
Yaşamaq prinsipi...
İran müdafiə sisteminin əsas təşkilati prinsipi onun bərpa qabiliyyətidir. Şəbəkə elə qurulmuşdur ki, hətta ayrı-ayrı qovşaqlara xarici təzyiq və liderliyin itirilməsi qarşısında belə, bərpa oluna bilir: itirilmiş əlaqələr yeniləri ilə əvəz olunur və sistem bütövlükdə liderlərinin ölümündən asılı olmayaraq çevik strukturu sayəsində fəaliyyətini davam etdirir.
İdeoloji əsas...
Bu birliyin əsasında müqavimət və ədalətin güclü bir hekayəsi dayanır. 1979-cu ilin inqilabi dəyərlərinə əsaslanan bu ideya, şiə doktrinalarından kənara çıxır və insanları birləşdirməyə davam edir, təkcə bir çox iranlı üçün deyil, həm də xaricdə rəğbət bəsləyənlər tapmağa qadir olan başa düşülən və əlaqəli strateji bir vizyon formalaşdırır.
Xarici təzyiq yalnız öz yolunun düzgünlüyünə dair bu daxili inamı gücləndirir.
İqtisadi dözümlülük...
Xarici məhdudiyyətlərə baxmayaraq, İran iqtisadi uyğunlaşma qabiliyyətini nümayiş etdirib. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ilə əlaqəli strukturlar iqtisadiyyatın əhəmiyyətli bir hissəsini idarə edir və sanksiyalara baxmayaraq, sosial sabitliyi qoruyan və müdafiə ehtiyacları üçün resurslar təmin edən himayədar-müştəri sistemi yaradır. Beləliklə, İran sadəcə bir dövlət kimi deyil, dərin strateji mədəniyyətə və uzunmüddətli müqavimət qabiliyyətinə malik mürəkkəb, tarixən kök salmış bir sivilizasiya sistemi kimi ortaya çıxır.
Bu model keçmişdə öz effektivliyini sübut edib və itkilərə baxmayaraq, bölgədəki güc balansını formalaşdırmağa davam edir. İranın son raketini atıb son buraxılış qurğusunu məhv etdikdə müqavimətin sonunun gələcəyini düşünmək səhv olardı.
Asimmetrik cavab sistemi düşmənlərinə hərbi deyilsə, iqtisadi və digər zərərlər vurmağa davam etmək üçün boşluqlar və zəifliklər axtaracaq.
Əli Babayev