Dizə vurulan iynələr son illərdə ən çox müraciət olunan müalicə üsullarından birinə çevrilib. Xüsusilə diz ağrısı, hərəkət məhdudiyyəti və diz artrozu (kireçlənmə) olan insanlar üçün bu iynələr bir növ “rahatlaşdırıcı çıxış yolu” kimi təqdim olunur. Amma məsələ göründüyü qədər sadə deyil.
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Əslində bu iynələr diz oynağının içinə vurulur və əsas məqsəd ağrını azaltmaq, iltihabı aradan qaldırmaq və hərəkəti bir qədər yaxşılaşdırmaqdır. Lakin onların heç biri xəstəliyi tam sağaltmır – sadəcə simptomları yüngülləşdirir.
Ən çox istifadə olunan iynələrdən biri kortizon, yəni steroid inyeksiyalarıdır. Bu iynələr iltihabı sürətlə azaldır və çox vaxt insan bir neçə gün ərzində rahatlıq hiss edir. Amma bu rahatlıq uzun çəkmir – adətən bir neçə həftə və ya ay davam edir. Üstəlik, tez-tez vurulduqda oynağın özünə zərər verə bilər. Ona görə də həkimlər bu üsulu daha çox qısa müddətli çıxış yolu kimi görürlər.
Digər geniş yayılmış üsul hialuron turşusu, yəni “gel” iynələridir. Bu maddə oynağın içindəki təbii mayeni xatırladır və sanki dizin “yağlanmasına” kömək edir. Nəticədə sürtünmə azalır, hərəkət bir qədər rahatlaşır. Təsiri kortizona nisbətən daha gec başlayır, amma daha uzun – bir neçə ay davam edə bilər. Yenə də burada bir məqam var: bu iynələr hər kəsdə eyni effekti vermir.
Son illərdə daha çox diqqət çəkən üsullardan biri də PRP – yəni plazma iynələridir. Bu zaman insanın öz qanından xüsusi maddələr ayrılır və dizə vurulur. Məqsəd sadəcə ağrını azaltmaq yox, həm də toxumaların bərpasını stimullaşdırmaqdır. Bu üsulun təsiri daha gec hiss olunur, amma bəzi hallarda daha uzunmüddətli olur. Buna baxmayaraq, hələ də tam standart müalicə kimi qəbul edilmir.
Ümumilikdə baxanda dizə vurulan iynələr bir şeyi dəyişmir: onlar problemi kökündən həll etmir. Sadəcə ağrını azaldır və gündəlik həyatı bir qədər rahatlaşdırır. Əgər insan həyat tərzini dəyişmirsə – məsələn, artıq çəkini azaltmırsa, əzələləri gücləndirmirsə – bu iynələrin effekti də müvəqqəti olur.
Risklərə gəlincə, bu prosedurlar əsasən təhlükəsiz sayılır. Amma yenə də inyeksiya yerində ağrı, şişkinlik, nadir hallarda infeksiya kimi hallar mümkündür. Xüsusilə steroid iynələrinin tez-tez istifadəsi qığırdağa zərər verə bilər.
Nəticə olaraq demək olar ki, diz iynələri “möcüzəvi müalicə” deyil. Onlar düzgün seçildikdə və digər müalicə üsulları ilə birlikdə tətbiq edildikdə fayda verir. Yəni ən doğru yanaşma – iynəni əsas yox, köməkçi vasitə kimi görməkdir.
Dizə vurulan iynələrin qiyməti sabit deyil – istifadə olunan preparata, klinikaya və prosedurun necə aparılmasına görə dəyişir. Amma ümumi mənzərəni sadə şəkildə belə təsəvvür etmək olar.
Ən sərfəli variant sayılan kortizon iynələridir. Bunlar adətən 20–80 manat aralığında olur. Ağrını tez kəsdiyi üçün çox seçilir, amma təsiri uzun çəkmədiyinə görə bəzən təkrar ehtiyac yaranır.
Daha bahalı kateqoriyaya hialuron turşusu – yəni “gel” iynələri daxildir. Bu iynələr diz oynağını sanki “yağlayır” və hərəkəti rahatlaşdırır. Bir iynənin qiyməti təxminən 150–400 manat arasında dəyişir. Bəzi hallarda isə 3–5 iynəlik kurs şəklində tətbiq olunur, bu da ümumi xərci artırır.
Son illərdə daha çox maraq görən PRP – plazma iynələri isə orta qiymət aralığında yerləşir. Bir seans adətən 50–250 manat olur. Amma effekt üçün bir neçə seans lazım gəldiyindən yekun məbləğ arta bilər.
Qiymətlər arasındakı fərq təsadüfi deyil. Burada istifadə olunan preparatın keyfiyyəti, həkimin təcrübəsi, prosedurun USM nəzarəti ilə aparılıb-aparılmaması və klinikanın səviyyəsi əsas rol oynayır.
Bir məqamı da unutmaq olmaz: dizə vurulan iynələrdə ucuz seçim həmişə daha yaxşı demək deyil. Çünki bu prosedur dəqiqlik tələb edir və düzgün aparılmadıqda həm effekt verməyə, həm də problem yaratmağa bilər.
Yekunda demək olar ki, seçim edərkən təkcə qiymətə yox, həm də keyfiyyət və düzgün yanaşmaya diqqət yetirmək daha vacibdir.
Ayşən Vəli