“Nağdsız ödəniş sistemlərinin inkişafı müasir iqtisadiyyatın əsas göstəricilərindən biridir. Son illərdə ölkədə bank kartlarının sayının artması maliyyə sistemində baş verən struktur dəyişikliklərin mühüm göstəricisi kimi qiymətləndirilir”.
Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında iqtisadçı ekspert Asif İbrahimov bildirib.
Onun sözlərinə görə, statistik məlumatlara görə, kartların sayının bir il ərzində 10 faizdən çox artması əhalinin bank xidmətlərinə çıxış imkanlarının genişləndiyini və maliyyə münasibətlərinin getdikcə rəqəmsallaşdığını göstərir:
“Bank kartlarının artımı ilk növbədə vətəndaşların bank sisteminə etimadının yüksəlməsi ilə bağlıdır. Əvvəllər nağd şəkildə həyata keçirilən gündəlik əməliyyatlar tədricən elektron ödəniş vasitələri ilə əvəz olunur. Bu isə maliyyə inklüzivliyinin genişlənməsinə, əməkhaqqı və sosial ödənişlərin daha şəffaf həyata keçirilməsinə şərait yaradır.
Xüsusilə debet kartlarının artması rəsmi gəlirlərin iqtisadi dövriyyədə rolunun gücləndiyini göstərir. Maaşların, pensiyaların və digər ödənişlərin bank hesabları vasitəsilə verilməsi kölgə iqtisadiyyatının azalmasına və maliyyə axınlarının daha asan izlənilməsinə imkan yaradır. Bu isə dövlətin fiskal nəzarət imkanlarını genişləndirən mühüm amildir.
Bununla yanaşı, kartların sayının artması hələ tam nağdsız iqtisadiyyatın formalaşdığı anlamına gəlmir. Çünki bir şəxsin bir neçə kartdan istifadə etməsi statistik göstəriciləri artırır. Əsas meyar kartların sayı deyil, onların aktiv istifadə səviyyəsi və əməliyyatların həcmi hesab olunur.
Bu baxımdan nağdsız əməliyyatların təxminən 20 faiz artması daha obyektiv göstərici sayılır. Bu artım göstərir ki, vətəndaşlar kartlardan yalnız maaş almaq üçün deyil, gündəlik alış-veriş, xidmət ödənişləri və elektron ticarətdə də aktiv istifadə edirlər. Bu isə istehlak davranışında rəqəmsal transformasiyanın gücləndiyini təsdiqləyir.
Nağdsız ödənişlərin genişlənməsi iqtisadi şəffaflığa da müsbət təsir göstərir. Elektron əməliyyatlar vergi uçotunun dəqiqliyini artırır, qeyri-rəsmi dövriyyəni azaldır və maliyyə intizamını gücləndirir. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə iqtisadi sabitlik üçün vacibdir.
Digər tərəfdən, kredit kartlarının sayında azalma müşahidə olunur. Bu, əhalinin borclanma risklərinə daha ehtiyatlı yanaşması və bankların kredit siyasətində riskləri daha ciddi qiymətləndirməsi ilə izah olunur. Bu tendensiya maliyyə sabitliyi baxımından müsbət hesab edilə bilər.
Ümumilikdə, bank kartlarının sayının artması və nağdsız əməliyyatların genişlənməsi ölkədə rəqəmsal maliyyə sisteminin inkişaf etdiyini göstərir. Bununla belə, əsas məqsəd kartların sayını artırmaq deyil, onların gündəlik iqtisadi fəaliyyətin ayrılmaz hissəsinə çevrilməsidir. Bu istiqamətdə inkişaf davam etdikcə iqtisadi şəffaflıq və dayanıqlılıq daha da güclənəcək”.