...İqtisadçılar xəbərdarlıq ediblər ki, bu müharibənin nəticələri tezliklə mağaza rəflərində görünəcək.
Hörmüz boğazının bağlanması ilə bağlı Yaxın Şərqdəki münaqişə artıq neft qiymətlərinin kəskin şəkildə artmasına səbəb olub.
SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, Rusiya artıq bolqar bibəri çatışmazlığı ilə üzləşir. Lakin bu, yalnız aysberqin ucudur. Bu vəziyyətdə digər, daha vacib malların qiymətlərinin də artacağı riski yüksəkdir.
Şəkər, qiymətlərin əhəmiyyətli dərəcədə artdığı ilk məhsuldur. Bu, qlobal iqtisadiyyatın bioyanacağa sürətli keçidi ilə əlaqəli ola bilər.
Şəkər qamışı bioyanacaq istehsalının əsasını təşkil edir. Braziliya artıq İranla bağlı vəziyyətə reaksiya verib və daha çox şəkər qamışını xüsusilə bioyanacaq istehsalına yönəltməyə başlayıb.
Bu o deməkdir ki, qlobal bazarda şəkər tədarükü azalacaq və bu da qiymətlərin artmasına səbəb ola bilər.
Sintetik geyim daha bahalaşa biləcək başqa bir məhsuldur. Fakt budur ki, poliester, akril, neylon və yun kimi materialların hamısı neft-kimya xammalından hazırlanır. Məntiq sadədir: neft qiymətləri artdıqca, neftdən əsas kimi istifadə edən məhsullar da artır. Logistika çətinlikləri də qiymət artımına səbəb olur.
Müasir geyimlərin əksəriyyəti pambıq və yundan deyil, sintetik parçalardan hazırlanır. Polyester, akril, neylon və yun parçalar hamısı neft-kimya xammalından hazırlanır.
Sintetik parçalardan hazırlanmış idman geyimləri, yun sviterlər, gödəkçələr və futbolkaların tezliklə bahalaşmasına təəccüblənməyin...
Şampunlar və məişət kimyəvi maddələri qiymətinin artması ehtimalı olan üçüncü məhsuldur. Bu, olduqca sadədir, çünki köpüklənən məhsulların istehsalında istifadə olunan komponentlərin əksəriyyəti neft-kimya məhsullarıdır.
Bundan əlavə, bu məhsulların qablaşdırıldığı plastik qablar da neft-kimya məhsullarından hazırlanır.
Düyü də yaxın gələcəkdə daha bahalı ola bilər. Neft-kimya məhsulları ilə birbaşa əlaqə olmasa da, logistika əsas rol oynayır. Hər hansı bir qeyri-sabitlik dövründə Yaxın Şərq ölkələri qida ehtiyatı toplamağa başlayır.
...Və düyü, uzunmüddətli məhsul kimi, ön plana çıxır. Burada bazar qanunları rol oynayır: artan tələbat qiymətlərin artmasına səbəb olur. Rusiya da düyünün əhəmiyyətli bir hissəsini idxal edir və çox istehlak edir.
Buna görə də, bu məhsulun qiymətinin artması ilə yanaşı, rusların sevimli yeməyi olan suşi və rulonların qiymətinin də artacağını gözləmək olar.
Hörmüz boğazının bağlanması mineral gübrələrin tədarükündə fasilələrə səbəb olur ki, bu da zəncirvari reaksiyaya səbəb ola bilər və dünya üzrə bütün ərzaq məhsullarının qiymətlərini qaldıra bilər.
Hər şey hələ də həll oluna bilsə də, sülh müqaviləsi lazımdır...
Əli Babayev