Kosmik güzgülər nədir və niyə Yer kürəsini gecə işıqlandırır?

16 Mart 2026 21:14 (UTC+04:00)

...İnnovativ bir startap günəş elektrik stansiyalarını gecə-gündüz enerji ilə təmin etmək üçün orbitdə genişmiqyaslı reflektor sistemi yerləşdirməyi planlaşdırır.

SİA xəbər verir ki, Daily Mail-in məlumatına görə, Kaliforniyada yerləşən Reflect Orbital şirkəti planeti tələbat əsasında günəş işığı ilə təmin etmək üçün kosmosa təxminən 50.000 xüsusi güzgü buraxmağı planlaşdırır.

18 metrdən çox ölçüdə olan cihazın ilk prototipi ABŞ Federal Rabitə Komissiyasından bütün lazımi icazələri aldıqdan sonra gələn yay orbitə buraxıla bilər.

Cihazın təxminən 640 kilometr yüksəklikdə orbitə çıxacağı və oradan Yer səthinin təxminən beş kilometr diametrli bir hissəsinə işıq şüası yönəldə biləcəyi gözlənilir.

Startapın məlumatına görə, Yerdəki bir müşahidəçi üçün bu, parlaqlığına görə dolunayla müqayisə edilə bilən parlaq bir nöqtə kimi görünəcək.

Layihənin əsas məqsədi bərpa olunan enerji sənayesini dəstəkləməkdir, çünki bu cür reflektorlar günəş elektrik stansiyalarına hətta gecə də elektrik enerjisi istehsal etməyə imkan verəcək.

...Biz qazıntı yanacaqlarını tamamilə əvəz edə və demək olar ki, hər şeyi enerji ilə təmin edə bilən bir sistem yaratmağı hədəfləyirik, - deyə şirkətin baş direktoru Ben Novak iddialı məqsədi vurğulayaraq bildirib.

Layihənin icra cədvəli 2027-ci ilin sonuna qədər daha iki sınaq peykinin buraxılmasını və 2028-ci ilə qədər bürcün 1000 peykdən ibarət olmasını nəzərdə tutur.

Şirkət 2030-cu ilə qədər güzgülərin sayını 5000-ə çatdırmağı və 2035-ci ilə qədər 50.000 son hədəfə çatmağı planlaşdırır. İlkin hesablamalara görə, xidmətin potensial müştərilər üçün dəyəri əlavə işıqlandırma üçün saatda təxminən 5000 dollar olacaq.

Enerjiyə əlavə olaraq, texnologiya fəlakət zonalarının işıqlandırılmasında və qaranlıqda axtarış-xilasetmə əməliyyatlarının aparılmasında istifadə üçün təklif olunur. Texnoloji vədə baxmayaraq, elmi ictimaiyyət bu planın potensial nəticələri ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə edib.

Tənqidçilər insanlarda və heyvanlarda sirkadian ritmlərin pozulması riskini qeyd edirlər ki, bu da vəhşi təbiətin reproduktiv dövrlərində və miqrasiyalarında pozuntulara səbəb ola bilər.

Şimal-Qərb Universitetinin tədqiqatçıları xəbərdarlıq edirlər ki, gündüz və gecənin təbii dövrünün pozulması ekosistemlər üçün fəlakətli ola bilər. Bundan əlavə, astronomlar səmanın ümumi çirklənməsinin yerüstü rəsədxanaların fəaliyyətini qeyri-mümkün edəcəyindən qorxurlar.

DarkSky hərəkatının nümayəndələri bu miqyasda süni işıqlandırmanın görünməmiş işıq çirklənməsi mənbəyi olacağını vurğulayırlar.

...Qeyd edək ki, bu ideya yeni deyil: 1993-cü ildə Rusiyanın Znamya təcrübəsi Sibirə doğru işığı əks etdirən bir güzgü orbitə yerləşdirdi. Lakin Amerika startapının hazırkı planları ətraf mühitə təsiri baxımından bu təcrübələri xeyli üstələyir.

Əli Babayev