1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yerləşən Xocalı şəhərində baş verən faciə XX əsrin ən ağır insanlıq cinayətlərindən biri kimi tarixə düşmüşdür. 613 mülki şəxsin – qadınların, uşaqların və qocaların amansızcasına qətlə yetirilməsi, yüzlərlə insanın yaralanması, əsir və girov götürülməsi təkcə Azərbaycan xalqına qarşı deyil, bütövlükdə bəşəriyyətə qarşı törədilmiş cinayət idi. Bu hadisənin beynəlxalq aləmdə obyektiv şəkildə tanıdılması və hüquqi-siyasi qiymət alması müstəqil Azərbaycan dövlətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir.Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra Xocalı faciəsinə dövlət səviyyəsində siyasi-hüquqi qiymət verilməsi istiqamətində sistemli addımlar atıldı. 1994-cü ildə Milli Məclisin qərarı ilə 26 fevral “Xocalı soyqırımı günü” elan olundu və faciəyə ilk dəfə rəsmi siyasi qiymət verildi. Bu qərar yalnız anım xarakteri daşımırdı; eyni zamanda beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlanan ciddi siyasi mesaj idi. Sonrakı illərdə Azərbaycan dövləti beynəlxalq təşkilatlar, xarici parlamentlər və insan hüquqları institutları ilə işləyərək Xocalı həqiqətlərinin tanıdılması istiqamətində davamlı diplomatik fəaliyyət göstərmişdir.Bu prosesdə xüsusi rol oynayan qurumlardan biri də Heydər Əliyev Fondu olmuşdur. Fond humanitar, mədəni və sosial layihələrlə yanaşı, milli həqiqətlərimizin dünyaya çatdırılması istiqamətində də ardıcıl və məqsədyönlü fəaliyyət həyata keçirir. Fondun prezidenti, Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva tərəfindən həyata keçirilən təşəbbüslər çərçivəsində Xocalı faciəsi ilə bağlı çoxsaylı beynəlxalq layihələr reallaşdırılmış, müxtəlif dillərdə nəşrlər hazırlanmış, sənədli filmlər çəkilmiş və dünyanın aparıcı şəhərlərində tədbirlər təşkil edilmişdir.Xocalı həqiqətlərinin beynəlxalq miqyasda tanıdılması istiqamətində ən mühüm təşəbbüslərdən biri 2008-ci ildə Fondun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva tərəfindən başladılan “Justice for Khojaly!” (“Xocalıya ədalət!”) beynəlxalq kampaniyasıdır. Bu kampaniya qısa müddət ərzində geniş coğrafiyanı əhatə edərək dünyanın onlarla ölkəsində konfranslar, sərgilər, anım aksiyaları və maarifləndirici tədbirlərlə yadda qalmışdır. Kampaniya çərçivəsində hazırlanan materiallar – fotoşəkillər, şahid ifadələri, statistik məlumatlar və hüquqi təhlillər – müxtəlif dillərdə yayımlanaraq beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırılmışdır.Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə keçirilən tədbirlər təkcə rəsmi platformalarla məhdudlaşmır. Dünyanın müxtəlif universitetlərində təşkil olunan təqdimatlar, insan hüquqları mövzusunda keçirilən forumlarda çıxışlar, parlamentlərdə keçirilən dinləmələr və beynəlxalq sərgilər Xocalı həqiqətlərinin obyektiv şəkildə təqdim olunmasına xidmət edir. Bir çox ölkələrin qanunverici orqanları və yerli parlamentləri Xocalı hadisələrini soyqırımı və ya insanlığa qarşı cinayət kimi tanımışdır ki, bu da aparılan məqsədyönlü və ardıcıl fəaliyyətin nəticəsidir.Azərbaycan dövləti və Heydər Əliyev Fondu üçün Xocalı mövzusu yalnız keçmişin ağrılı xatirəsi deyil, həm də beynəlxalq hüququn aliliyinin təmin olunması məsələsidir. Məqsəd yalnız hadisəni xatırlatmaq deyil, həm də onun hüquqi qiymət almasına nail olmaq, gələcəkdə oxşar faciələrin qarşısını almaq üçün beynəlxalq ictimaiyyətdə məsuliyyət hissini gücləndirməkdir. Bu baxımdan, diplomatik fəaliyyət, informasiya müharibəsi, ictimai diplomatiya və humanitar təşəbbüslər bir-birini tamamlayan vahid strategiyanın tərkib hissəsidir.Bu gün Xocalı faciəsi artıq təkcə Azərbaycanın deyil, bir çox ölkələrin siyasi gündəmində müzakirə olunan mövzulardan biridir. Dünyanın müxtəlif guşələrində ucaldılan abidələr, keçirilən anım mərasimləri və qəbul olunan sənədlər göstərir ki, tarixi həqiqətlərin tanıdılması istiqamətində aparılan işlər öz bəhrəsini verir. Bu istiqamətdə dövlət siyasətinin davamlılığı və Heydər Əliyev Fondunun beynəlxalq miqyaslı fəaliyyəti Xocalı həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında mühüm və əvəzsiz rol oynayır.Xocalı faciəsinin tanıdılması istiqamətində görülən işlər bir daha göstərir ki, tarixi yaddaşın qorunması, ədalətin bərpası və beynəlxalq hüququn müdafiəsi Azərbaycanın xarici siyasətinin və ictimai diplomatiyasının əsas prioritetlərindəndir. Bu fəaliyyətlər həm milli kimliyin qorunmasına, həm də qlobal miqyasda ədalət prinsiplərinin təşviqinə xidmət edir.
YAP Qəbələ rayon təşkilatının sədri Abil Ağasəfov.