Onun sözlərinə görə, bu görüş yalnız protokol xarakterli qəbul deyil, həm də regionda dəyişən geosiyasi reallıqlar fonunda iqtisadi və nəqliyyat əməkdaşlığının yenidən strukturlaşdırılması istiqamətində atılan strateji addım kimi diqqət çəkir:“Prezident İlham Əliyev tərəfindən İranın yol və şəhərsalma nazirinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətinin qəbul edilməsi Azərbaycan–İran münasibətlərində yeni diplomatik dinamikanın formalaşdığını göstərən mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilə bilər”.
Bu sözləri SİA -ya açıqlamasında politoloq Aytən Qurbanova bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu görüş yalnız protokol xarakterli qəbul deyil, həm də regionda dəyişən geosiyasi reallıqlar fonunda iqtisadi və nəqliyyat əməkdaşlığının yenidən strukturlaşdırılması istiqamətində atılan strateji addım kimi diqqət çəkir:
”Xüsusilə Cənubi Qafqaz və Yaxın Şərq arasında tranzit potensialının artması fonunda Bakı–Tehran dialoqu regional inteqrasiya proseslərinin vacib elementinə çevrilir.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində nəqliyyat-kommunikasiya layihələri dövlətlərarası münasibətlərin əsas iqtisadi dayaqlarından biri hesab olunur. Azərbaycan coğrafi mövqeyindən istifadə edərək Avropa ilə Asiya arasında körpü rolunu gücləndirməyə çalışır. İran isə Şimal–Cənub istiqamətində tranzit imkanlarını genişləndirməklə regional ticarət axınlarında daha fəal iştirak etməyə maraqlıdır. Bu baxımdan tərəflər arasında aparılan danışıqlar nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı və logistika şəbəkələrinin sinxronlaşdırılması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.
Görüşün mühüm istiqamətlərindən biri regional nəqliyyat layihələrinin koordinasiyasıdır. Xüsusilə Şimal–Cənub Nəqliyyat Dəhlizi çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi həm Azərbaycan, həm də İran üçün iqtisadi dividendlər vəd edir. Bu dəhliz Hind okeanı hövzəsindən Qafqaz və Şərqi Avropaya qədər uzanan ticarət marşrutunun əsas hissələrindən biri hesab olunur və yükdaşımaların müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq potensialına malikdir. Belə layihələr yalnız iqtisadi gəlir deyil, həm də dövlətlərin geosiyasi çəkisinin artmasına səbəb olur.
Eyni zamanda, şəhərsalma və infrastruktur əməkdaşlığı məsələləri iki ölkə arasında texniki və investisiya mübadiləsini genişləndirə bilər. Urbanizasiya, yol tikintisi, logistika mərkəzlərinin yaradılması və sərhəd-keçid məntəqələrinin modernləşdirilməsi regional iqtisadi inteqrasiyanın praktiki mərhələsinə keçidi göstərir. Bu proseslər təkcə dövlət səviyyəsində deyil, özəl sektorun və regional biznes strukturlarının da əməkdaşlıq imkanlarını artırır.
Geosiyasi baxımdan isə bu görüş balanslaşdırılmış xarici siyasətin davamı kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan müxtəlif güc mərkəzləri arasında əməkdaşlıq platforması yaratmaqla regionda sabitlik və iqtisadi qarşılıqlı asılılıq modelini gücləndirməyə çalışır. İranla münasibətlərin aktivləşdirilməsi regional rəqabətdən daha çox qarşılıqlı iqtisadi fayda prinsipinə əsaslanan əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına xidmət edir.
Digər tərəfdən, Cənubi Qafqazda müharibədən sonrakı dövr yeni kommunikasiya xətlərinin açılması perspektivini gündəmə gətirib. Nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ticarət marşrutlarının şaxələndirilməsi, enerji və logistika təhlükəsizliyinin artırılması kimi strateji məqsədlərə xidmət edir. Bu kontekstdə Azərbaycan–İran əməkdaşlığı regional iqtisadi xəritənin yenidən formalaşmasına təsir edə biləcək faktor kimi çıxış edir.
İqtisadi aspektdə əməkdaşlıq enerji, tranzit rüsumları, logistika xidmətləri və sərmayə axını kimi sahələrdə əlavə gəlir mənbələri yarada bilər. Xüsusilə beynəlxalq ticarət marşrutlarının dəyişdiyi dövrdə tranzit ölkə statusunun gücləndirilməsi Azərbaycan iqtisadiyyatının qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından vacib sayılır. İran üçün isə Qafqaz və Avropa bazarlarına çıxış imkanlarının genişlənməsi iqtisadi diversifikasiya siyasətinə uyğun gəlir.
Diplomatik perspektivdən baxdıqda, belə görüşlər qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsi və regional dialoq mexanizmlərinin güclənməsi deməkdir. İkitərəfli təmasların intensivləşməsi yalnız iqtisadi deyil, təhlükəsizlik və humanitar sahələrdə də əməkdaşlığın dərinləşməsi üçün zəmin yaradır. Bu isə regionda qarşıdurma risklərini azaltmaqla yanaşı, əməkdaşlıq əsaslı təhlükəsizlik modelinin formalaşmasına töhfə verir.
Prezident İlham Əliyevin İran nümayəndə heyətini qəbul etməsi Azərbaycan–İran münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi dəyərləndirilə bilər. Bu mərhələ siyasi dialoqun iqtisadi layihələrlə tamamlandığı, nəqliyyat dəhlizlərinin regional inteqrasiyanın əsas alətinə çevrildiyi və geosiyasi balansın iqtisadi əməkdaşlıq vasitəsilə qorunduğu bir modelin formalaşmasını ifadə edir. Görüşün uzunmüddətli təsiri isə regionda sabitlik, ticarət dövriyyəsinin artması və Avrasiya məkanında yeni əməkdaşlıq arxitekturasının yaranması ilə ölçülə bilər”.