Su qıtlığının qarşısını almaq üçün cəmiyyət necə mübarizə aparmalıdır? - ARAŞDIRMA

17 Fevral 2026 12:27 (UTC+04:00)

Yaxın gələcəkdə su qıtlığı qlobal miqyasda ən ciddi problemlərdən birinə çevrilməkdədir. İqlim dəyişiklikləri, əhalinin artımı, urbanizasiya və su ehtiyatlarının qeyri-səmərəli istifadəsi bu problemi daha da dərinləşdirir. Su təkcə təbii resurs deyil, eyni zamanda sosial rifahın, iqtisadi inkişafın və ictimai sabitliyin əsas dayaqlarından biridir. Onun çatışmazlığı cəmiyyətin bütün sahələrinə zəncirvari təsir göstərir.

Su qıtlığı ilk öncə hansı sahələrə ciddi təsir edir?

Su qıtlığı ilk növbədə insanların sosial rifahına mənfi təsir edir. Təmiz içməli suya çıxışın məhdudlaşması yaşayış səviyyəsinin aşağı düşməsinə, yoxsulluğun dərinləşməsinə səbəb olur. Xüsusilə aztəminatlı ailələr üçün suyun qiymətinin artması gündəlik həyatın daha da çətinləşməsi deməkdir. Suya görə yaranan bərabərsizlik sosial gərginliyi artırır və cəmiyyət daxilində narazılıqları gücləndirir.

Su qıtlığının kənd təsərüfatı məhsullarında ərzaq qıtlğı ilə əlaqəsi necə başlayır?

Kənd təsərrüfatı su qıtlığından ən çox zərər görən sahələrdən biridir. Suvarma imkanlarının azalması məhsuldarlığın düşməsinə, əkin sahələrinin sıradan çıxmasına səbəb olur. Bu isə ərzaq qıtlığı riskini artırır və bazarda qiymətlərin yüksəlməsinə gətirib çıxarır. Nəticədə həm fermerlər gəlir itirir, həm də istehlakçılar daha baha ərzaq almağa məcbur qalır.

Su çatışmamazlığı kəndlərlə müqayisədə şəhərlərə necə təsir edir?

Su çatışmazlığı kənd yerlərindən şəhərlərə miqrasiyanı da sürətləndirə bilər. Kənd təsərrüfatı ilə dolanan əhali dolanışıq imkanlarını itirdikcə alternativ yaşayış yolları axtarır. Bu proses şəhərlərdə işsizlik, infrastruktur yüklənməsi və sosial problemlərin artması ilə nəticələnir. Beləliklə, su qıtlığı təkcə kəndləri deyil, şəhər həyatını da ciddi şəkildə təsir altına alır.

Su qıtlığı dərhal hansı xəstəliklərə yol açır?

Sağlamlıq baxımından su qıtlığı olduqca təhlükəlidir. Təmiz suyun olmaması yoluxucu xəstəliklərin yayılmasını sürətləndirir, gigiyena qaydalarına əməl etməyi çətinləşdirir. Xüsusilə uşaqlar, yaşlılar və xroniki xəstəliyi olan insanlar bu vəziyyətdən daha çox zərər görür. Su çatışmazlığı həm də düzgün qidalanmanı çətinləşdirərək ümumi sağlamlıq səviyyəsini aşağı salır.

Su qıtlığının psixoloji təsirləri nələrdir?

Psixoloji təsirlər də nəzərəçarpacaq dərəcədədir. Daim su tapmaq qayğısı ilə yaşamaq insanlarda stress, narahatlıq və gələcəyə inamsızlıq yaradır. Uzunmüddətli qeyri-müəyyənlik ailədaxili gərginliyə, sosial münasibətlərin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Bu isə cəmiyyətin ümumi psixoloji sağlamlığına mənfi təsir göstərir.

Su qıtlığını aradan qaldırmaq üçün bölgü prinsipi necə olmalıdır?

Regional sabitlik baxımından su qıtlığı ciddi risk mənbəyidir. Transsərhəd su ehtiyatları uğrunda rəqabət dövlətlər arasında siyasi gərginliklərə, hətta münaqişələrə yol aça bilər. Su mənbələrinin ədalətsiz bölüşdürülməsi regionlarda uzunmüddətli etimadsızlıq yaradır. Bu səbəbdən su məsələsi artıq təkcə ekoloji deyil, həm də geosiyasi problem kimi qiymətləndirilir.

Bu risklərin qarşısını almaqda dövlətlərin rolu həlledicidir. Dövlət səviyyəsində su ehtiyatlarının idarə olunması üçün uzunmüddətli strategiyalar hazırlanmalı, müasir suvarma texnologiyalarına investisiya qoyulmalıdır. Su itkilərinin qarşısını almaq üçün köhnə infrastruktur yenilənməli, tullantı sularının təmizlənərək yenidən istifadəsi təşviq olunmalıdır. Qanunvericilik səviyyəsində suyun qorunması prioritet məsələyə çevrilməlidir.

Su qıtlığının qarşısını almaq üçün cəmiyyət necə mübarizə aparmalıdır?

Cəmiyyət də bu prosesdə passiv qalmamalıdır. Maarifləndirmə kampaniyaları vasitəsilə suya qənaətin əhəmiyyəti insanlara aşılanmalıdır. Məktəblərdə və ictimai qurumlarda su mədəniyyəti formalaşdırılmalı, israfçılığın fəsadları izah edilməlidir. Kollektiv məsuliyyət anlayışı gücləndikcə su ehtiyatlarının qorunması daha real hala gəlir.

Gələcəkdə su qıtlığının qarşısını almaq üçün fərdlər hansı addımı atmalıdır?

Fərdlərin atacağı addımlar da ümumi mənzərədə böyük rol oynayır. Gündəlik həyatda sudan səmərəli istifadə, lazımsız israfdan çəkinmək hər kəsin edə biləcəyi sadə, lakin təsirli addımlardır. Məişətdə suya qənaət edən texnologiyalardan istifadə vərdişə çevrilməlidir. Kiçik dəyişikliklər uzunmüddətli nəticələr yarada bilər.

Kənd təsərrüfatında çalışan fərdlər üçün damcı suvarma kimi qənaətcil üsullara keçid xüsusilə vacibdir. Ənənəvi və çox su tələb edən metodlardan imtina edilməsi həm məhsuldarlığı qoruyar, həm də su itkisinin qarşısını alar. Fermerlərin bu sahədə maarifləndirilməsi və dəstəklənməsi strateji əhəmiyyət daşıyır.

Su qıtlığı yaxın gələcəkdə cəmiyyətin sosial rifahına, sağlamlığına, iqtisadiyyatına və regional sabitliyinə ciddi təhdid yaradır. Bu problemin həlli yalnız bir tərəfin deyil, dövlətin, cəmiyyətin və fərdlərin birgə məsuliyyəti ilə mümkündür. Vaxtında atılan real və davamlı addımlar gələcək nəsillər üçün su təhlükəsizliyini təmin edə və cəmiyyətin dayanıqlı inkişafına zəmin yarada bilər.