...Beynəlxalq alimlər qrupu yaxınlıqdakı ultra işıqlı infraqırmızı qalaktika IRAS 07251-0248-in dərin örtülü nüvəsində qeyri-adi dərəcədə yüksək konsentrasiyalı kiçik üzvi molekullar aşkar edib.
SİA-nın məlumatına görə, tədqiqat Nature Astronomy jurnalında dərc edilib.
IRAS 07251-0248 ultra işıqlı infraqırmızı qalaktikanın bir növüdür: mərkəzi demək olar ki, tamamilə sıx qaz və toz təbəqələri ilə örtülmüşdür.
Adi teleskoplar içəri baxa bilmir, lakin infraqırmızı şüalanma tozlu örtükdən keçir.
Bu, James Webb kosmik teleskopuna nüvənin kimyəvi tərkibini öyrənməyə imkan verdi.
Alimlər NIRSpec və MIRI cihazlarından 3-28 mikron diapazonunda spektroskopik məlumatlardan istifadə etdilər. Bu, onlara həm qaz molekullarının, həm də donmuş buz və toz hissəciklərinin kimyəvi barmaq izlərini müəyyən etməyə, eləcə də onların temperaturunu və konsentrasiyasını qiymətləndirməyə imkan verdi.
Qalaktikanın mərkəzində geniş çeşiddə kiçik üzvi birləşmələr aşkar edilmişdir: benzol (C₆H₆), metan (CH₄), asetilen (C₂H₂), diasetilen (C₄H₂) və triasetilen (C₆H₂). Bundan əlavə, metil radikalı (CH₃) ilk dəfə Süd Yolu xaricində aşkar edilmişdir.
Karbonlu toz dənəciklərinin və su buzunun əhəmiyyətli miqdarda olması da aşkar edilmişdir.
...Gözlənilmədən yüksək kimyəvi mürəkkəblik aşkar etdik - molekul konsentrasiyaları mövcud modellər tərəfindən proqnozlaşdırılanlardan xeyli çoxdur. Bu, bu kimyəvi şəbəkəni daimi karbon yanacağı ilə təmin edən bir mənbə olduğunu göstərir.
Bunu aparıcı müəllif İsmael Qarsiya Bernete qeyd edib.
Kiçik üzvi molekullar canlı hüceyrələrin özlərinin tərkib hissəsi deyil, lakin amin turşularının və nukleotidlərin əmələ gəlməsinə səbəb olan reaksiya zəncirlərində vacib aralıq maddələr hesab olunur.
Tədqiqatın həmmüəllifi Dimitra Rigopoulou əlavə edib ki, “...bu cür molekullar canlı orqanizmlərdə tapılmasa da, prebiotik kimyada əsas rol oynaya bilər”.
Simulyasiyalar göstərdi ki, yüksək temperatur və qaz turbulentliyi belə zəngin kimyanı izah etmir. Ən çox ehtimal olunan mexanizm kosmik şüalar - yüksək enerjili hissəciklərin axınları idi.
Onlar politsiklik aromatik karbohidrogenləri və karbon tozunu parçalayır və ətrafdakı qaza daha kiçik molekullar buraxır.
Müəlliflər həmçinin oxşar qalaktikalarda karbohidrogenlərin miqdarı ilə kosmik şüaların ionlaşma intensivliyi arasında əlaqə müəyyən ediblər.
Bu, dərin basdırılmış qalaktik nüvələrin Kainatdakı qalaktikaların təkamülünə təsir edən bir növ "kimyəvi fabrik" kimi çıxış edə biləcəyini təsdiqləyir.
Nazlı Almuradova