Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycan ilə Amerika Birləşmiş Ştatları arasında əməkdaşlıq yalnız ikitərəfli diplomatik münasibətlər çərçivəsində deyil, həm də qlobal və regional geosiyasi dinamikanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir. Xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Cənubi Qafqazda formalaşmış yeni siyasi reallıqlar və ABŞ-da dəyişən siyasi kurs fonunda bu münasibətlərin mahiyyətidaha da aktuallaşmışdır.Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən müstəqil və balanslaşdırılmış xarici siyasət kursu ölkəmizi regiondasöz sahibi olan əsas aktora çevirmişdir. Vətən müharibəsində əldə edilən tarixi Qələbə nəticəsindəAzərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməklə yanaşı, Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi düzən formalaşdırmışdır. Artıq regionda təşəbbüs sahibi olan tərəf Azərbaycandır və iqtisadi, nəqliyyat və enerji layihələrinin istiqamətinimüəyyən edən əsas güc mərkəzi məhz Bakıdır.Müharibədən sonra yaranmış yeni reallıqlar fonunda Azərbaycanın irəli sürdüyü sülh gündəliyi və regional kommunikasiyaların açılması təşəbbüsləri beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən diqqətlə izlənilir. Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə regionda nəqliyyat dəhlizlərinin bərpası, Zəngəzur dəhlizi ideyasının gündəmə gətirilməsivə Qarabağda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinin aparılması Cənubi Qafqazın geoiqtisadi xəritəsini dəyişdirən amillərdir. Bu proseslər təkcə regional deyil, həm də qlobal iqtisadi sistem üçün yeni imkanlar yaradır.Donald Trump administrasiyasının xarici siyasət yanaşması – bəzən“Trump marşrutu” kimi xarakterizə olunan model – dahaçox milli iqtisadi maraqlara, enerji üstünlüyünə vəpraqmatik əməkdaşlığa əsaslanırdı. Bu yanaşma klassikliberal müdaxiləçilikdən fərqli olaraq, iqtisadi fayda vəstrateji balans üzərində qurulmuşdu. Belə bir siyasətmodeli Azərbaycan üçün müəyyən mənada daha əlverişlimühit yarada bilər. Çünki Azərbaycan da xarici siyasətiniideoloji deyil, milli maraqlar və qarşılıqlı fayda prinsipləri üzərindəqurur.Trump dövründə ABŞ-ın qlobal enerji bazarında rəqabətstrategiyası Cənubi Qafqazı alternativ enerji və tranzitməkanı kimi daha da ön plana çıxarmışdı. Azərbaycan isə Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə enerjidiplomatiyasını genişləndirərək Avropanın qaztəchizatında mühüm rol oynamağa başladı. Cənub QazDəhlizinin genişləndirilməsi, yeni müqavilələr və Avropaölkələri ilə enerji tərəfdaşlığının artması Azərbaycanınstrateji əhəmiyyətiniyüksəltdi.Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycanın regional təşəbbüskar rolunun artması ABŞ üçün də yeniəməkdaşlıq perspektivləri yaradır. Artıq regiondatəhlükəsizlik və iqtisadi gündəliyi müəyyən edən tərəfBakıdır. Bu, Vaşinqtonun region siyasətində Azərbaycanfaktorunu daha ciddi nəzərə almasını şərtləndirir. Eynizamanda, Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycan heç bir xarici gücün təsiri altında deyil vəbütün tərəfdaşlıqlar qarşılıqlı hörmət və suverenlikprinsiplərinə əsaslanır. Yeni geosiyasireallıqlar həm də onu göstərir ki, Cənubi Qafqaz artıqmünaqişə zonası deyil, əməkdaşlıq və inteqrasiyaməkanına çevrilmək potensialına malikdir. Qarabağdaaparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri, “ağıllı şəhər” və“ağıllı kənd” layihələri, beynəlxalq investorların cəlbedilməsi Azərbaycanın post-müharibə strategiyasının əsaselementləridir. ABŞ şirkətləri üçün də bu proseslər yeniiqtisadi imkanlar deməkdir.Beləliklə, Azərbaycan–ABŞ münasibətləri bu gün iki mühüm faktorun təsiri altındaformalaşır: bir tərəfdən ABŞ-ın qlobal siyasətdəkiprioritetləri, o cümlədən “Trump marşrutu” kimi praqmatikyanaşmalar, digər tərəfdən isə Vətən müharibəsindənsonra Azərbaycanın regionda yaratdığı yeni siyasi vəiqtisadi reallıqlar. Bu iki xəttin kəsişmə nöqtəsindəAzərbaycan artıq passiv deyil, təşəbbüs göstərən vəgündəmi müəyyən edən tərəf kimi çıxışedir.Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi müstəqil, qətiyyətli və milli maraqlara əsaslanan siyasət nəticəsindəAzərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində dahagüclü mövqe qazanmışdır. Müharibədən sonrakı dövrdəregionda formalaşan yeni düzən Azərbaycanın stratejitərəfdaşlıqlarını daha da əhəmiyyətli edir. ABŞ iləmünasibətlər də məhz bu yeni reallıqlar fonunda dahapraqmatik, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan və uzunmüddətliperspektivə hesablanmış əməkdaşlıq kimi qiymətləndiriləbilər.
YAP Qəbələ Rayon Təşkilatının sədri Abil Ağasəfov.