"Sürətli həyat ritmi emosional tükənmə və daxili boşluq yaradır" - ŞƏRH EDİLDİ

"Müasir cəmiyyətdə emosional tükənmə və daxili boşluq hissinin artması bir neçə psixoloji və sosial faktorun üst-üstə düşməsi ilə izah olunur. Sürətlə dəyişən həyat ritmi, daimi informasiya axını, sosial şəbəkələrdə ideal həyat obrazlarının təbliği və insanlardan həm peşəkar, həm də şəxsi həyatda fasiləsiz “uğurlu olma” gözləntisi psixikanı ciddi yükləyir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında psixoloq Aytən Ələkbərova deyib.

Onun sözlərinə görə, insanlar çox vaxt istirahət etmədən, emosiyalarını emal etməyə vaxt tapmadan, yalnız nəticəyə fokuslanaraq yaşayırlar ki, bu da uzunmüddətli perspektivdə daxili boşluq və mənasızlıq hissi yaradır: "Psixoloji baxımdan emosional tükənmənin əsas səbəblərindən biri insanın öz ehtiyacları ilə əlaqəni itirməsidir. Bir çox hallarda fərd “başqaları məndən nə gözləyir?” sualı ilə yaşayır, lakin “mən nə hiss edirəm, nə istəyirəm?” sualını arxa plana keçirir. Bu uyğunsuzluq daxili konflikt yaradır və zamanla emosional yorğunluğa çevrilir. Digər mühüm amil isə davamlı stress və qeyri-müəyyənlik mühitidir. İqtisadi narahatlıqlar, sosial müqayisə, gələcəklə bağlı qeyri-sabitlik hissi insanın psixoloji resurslarını tükəndirir. Bunun qarşısını almaq üçün fərdin gündəlik həyatında ata biləcəyi real addımlar mövcuddur. İlk növbədə, emosional fərqindəliyin artırılması vacibdir. İnsan öz hisslərini inkar etməməli, yorğunluq, narahatlıq və ya boşluq hissini zəiflik kimi deyil, psixikanın xəbərdarlıq siqnalı kimi qəbul etməlidir. Gün ərzində qısa fasilələr vermək, tək qalmaq və özünü dinləmək emosional balansın qorunmasına kömək edir.

Digər mühüm addım şəxsi sərhədlərin müəyyən edilməsidir. Hər istəyə “bəli” demək, daim əlçatan olmaq psixoloji tükənməni sürətləndirir. Fərd öz imkanlarını realist qiymətləndirməli və emosional yük yaradan vəziyyətlərdə sərhəd qoymağı öyrənməlidir. Eyni zamanda, sosial şəbəkələrlə münasibətin tənzimlənməsi də əhəmiyyətlidir. Daim başqalarının həyatını müqayisə etmək daxili narazılığı artırır və öz dəyər hissini zəiflədir. Psixoloji sağlamlıq üçün mənalı fəaliyyətlərin bərpası xüsusi rol oynayır. Bu, mütləq böyük məqsədlər deyil — insanı sakitləşdirən, maraqlandıran və “özünə yaxın” hiss etdiyimiz kiçik məşğuliyyətlər daxili boşluq hissini azalda bilər. Fiziki aktivlik, açıq havada vaxt keçirmək və keyfiyyətli sosial əlaqələr də emosional dayanıqlığı gücləndirir. Nəhayət, emosional tükənmə uzun müddət davam edirsə və insanın gündəlik funksionallığını pozursa, peşəkar psixoloji dəstəyə müraciət etmək vacibdir. Psixoloqla aparılan iş fərdin öz daxili ehtiyaclarını yenidən kəşf etməsinə, stresslə daha sağlam yollarla mübarizə aparmasına və həyatına psixoloji tarazlıq qaytarmasına imkan yaradır".