Hazırda sağlamlıq məhsulları bazarında vitaminlər çox geniş çeşiddədir: ucuz yerli preparatlardan tutmuş bahalı “premium” brendlərə qədər. Reklamlara baxanda təsəvvür yaranır ki, baha olan mütləq daha təsirlidir. Amma reallıqda qiymətlə fayda arasında birbaşa və sadə əlaqə yoxdur. Bəzən 2 manatlıq vitamin 30 manatlıqdan daha faydalı ola bilər - bu, həm məhsulun məzmunundan, həm də istifadə edən insanın konkret ehtiyacından asılıdır. Gəlin bunu elmi və praktik prizmadan araşdıraq.
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Vitaminlərin effektivliyini nə müəyyən edir?
Vitaminin qiymətini deyil, tərkibi və orqanizmə uyğunluğu onun faydalılığını müəyyən edir.
Aktiv maddənin bioavailability-si
Bioavailability - yəni maddənin nə qədər hissəsi həqiqətən orqanizm tərəfindən udulur - çox vacibdir. Eyni miqdarda C vitamini olsa belə, bir preparatda bu maddə daha yaxşı həll olur və hüceyrələrə çatırsa, o daha təsirli sayılır.
Doza və forma
Vitaminlərin yalnız miqdarı deyil, kimyəvi forması da vacibdir. Məsələn, B12 vitamini “siyanokobalamin” və ya “metilkobalamin” formasında olur; ikincisi bədən üçün daha əlçatandır.
Orqanizmin real ehtiyacı
Bir preparat nə qədər “güclü” olursa olsun, əgər sənin orqanizmdə həmin vitaminin defisiti yoxdursa, əlavə qəbulu fayda verməyəcək.
Bahalı vitaminlər həqiqətən daha yaxşıdırmı?
Bahalı vitaminlər həmişə daha faydalı demək deyil.
Bahalı olanlar:
-Bəzi hallarda yüksək keyfiyyətli ingredientlər, patentləşdirilmiş formalar, əlavə bioflavonoidlər, probiotik qatqıları ola bilər.
-Estetik və rahat qablaşdırma, marketinq xərcləri də qiyməti qaldıra bilər.
Amma:
-Reklam və brend xərcləri də son qiymətin böyük hissəsini təşkil edə bilər.
-Bazarda çoxlu bahalı məhsullar var ki, onların tərkibi sadəcə “müasir paketlənmiş klassik formuladır” - yəni qiymət keyfiyyətə mütləq zəmanət vermir.
Ucuz vitaminlər daha təsirli olurmu?
Bəli, bəzən ucuz vitaminlər daha faydalı ola bilər. Niyə?
Sadə, effektiv formul
Sadə tərkibli məhsullar (məsələn, yalnız askorbin turşusu - C vitamini) çox vaxt əlavə “doldurucu” maddələrsiz olur və daha yaxşı həzm edilir.
Həkim tövsiyəsi ilə seçildikdə
Əgər həkim sənin qan analizlərinə baxaraq məhz hansı vitaminə defisit olduğunu müəyyən edibsə, uyğun dozada ucuz preparat almaq çox vaxt kifayətdir.
Bahalı əlavələrdə lazımsız komponentlər
Bəzi bahalı komplekslər çoxlu “bonus” maddələr əlavə edir (aroma, rəng, qeyri-zəruri antioksidantlar və s.), həm qiyməti qaldırır, həm də bəzi insanların həzmini korlaya bilər.
Qiymət və keyfiyyət arasında əlaqə: reallıq
Qiymət təkcə keyfiyyəti əks etdirmir. Aşağıdakı nüanslar da vacibdir:
Tədqiqat və sertifikatlar
Keyfiyyətli vitaminlərin arxasında tədqiqat nəticələri, GMP/ISO sertifikatları və şəffaf keyfiyyət standartları olur. Ancaq bu sertifikatların olub-olmaması bəzən yalnız qablaşdırmada qeyd olunur və real laboratoriya testləri ilə təsdiqlənmir.
Qida ilə müqayisə
Unutma ki, çox hallarda yeyilən qida daha faydalıdır: məsələn, nar, kələm, qoz-fındıq kimi məhsullar tək bir vitamin əvəzinə kompleks təsir göstərir.
Hansı hallarda daha ucuz vitamin seçmək olar?
-Qan analizində konkret defisit varsa
-Preparat sadə tərkibə malikdirsə
-Həkim məsləhəti ilə seçilibsə
-Uzunmüddətli qəbul nəzərdə tutulursa
Bu zaman ucuz, sadə və effektiv preparat çox vaxt daha sərfəli olur.
Hansı hallarda bahalı vitamin düşünmək olar?
-Bioavailability-si yüksək patentli formalar lazım olduqda
- Kompozisiyada həm vitamin, həm də əlavələr sinerji yaradırsa
-Həkim/ekspert məsləhəti ilə bu konkret məhsul tövsiyə olunubsa
Amma yenə də ən yaxşısı sənə uyğun formul üçün həkimlə məsləhətləşməkdir.
Praktik tövsiyələr
-Vitamin seçəndə tərkibini oxu - aktiv maddə dozası və forması əsasdır.
- Lazım olmadıqca kompleks çoxlu vitaminlərdən uzaq dur.
- Həkimlə qan analizi əsasında seç - bu, həm puluna, həm sağlamlığına qənaət edər.
Ayşən Vəli