“20 Yanvar hadisələri Azərbaycan milli kimliyinin formalaşmasında dönüş nöqtəsidir” - ŞƏRH EDİLDİ

19 Yanvar 2026 11:59 (UTC+04:00)

"20 Yanvar hadisələri Azərbaycan tarixində həm milli kimliyin formalaşması, həm də siyasi yaddaşın konsolidasiya olunması baxımından dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. 1990-cı ilin yanvarında Bakıda baş vermiş silahlı müdaxilə nəticəsində çoxsaylı mülki şəxslərin həyatını itirməsi və yaralanması cəmiyyətin siyasi şüurunda dərin iz buraxdı və müstəqillik hərəkatını həm emosional, həm də təşkilati baxımdan gücləndirdi". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında tarixçi Sevda Novruzova deyib.

Onun sözlərinə görə, bu hadisələr sovet hakimiyyətinin repressiv xarakterini nümayiş etdirdi, digər tərəfdən, Azərbaycan xalqının öz dövlət müstəqilliyi uğrunda müqavimət əzmini simvolizə etdi: "20 Yanvar, SSRİ-nin dağılma prosesində regional səviyyədə baş verən milli hərəkatların və müstəqillik təşəbbüslərinin kritik nümunəsi kimi qiymətləndirilir. Hadisə göstərdi ki, sovet idarəetmə sistemi mərkəzləşdirilmiş güc vasitələrindən istifadə edərək, milli hərəkatları zorla əzməyə çalışsa da, bu cür addımlar əks effekt verir və milli həmrəyliyi gücləndirir. Azərbaycan cəmiyyətinin 20 Yanvar hadisələrinə reaksiyası, sonrakı illərdə müstəqillik yolunda həm siyasi, həm də sosial mobilizasiyanın sürətlənməsinə xidmət etdi. Beynəlxalq hüquq və siyasət baxımından hadisənin qiymətləndirilməsi mürəkkəb olub. SSRİ hökumətinin hərbi müdaxiləsi və mülki əhalinin hədəf alınması, beynəlxalq humanitar hüquq normaları kontekstində ciddi hüquqi və siyasi narazılıq doğurdu. Bu isə gələcəkdə Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq arenada suverenliyinin tanınması prosesində moral və siyasi üstünlük yaratdı. Eyni zamanda, 20 Yanvar xalqın dövlətçilik ideallarına sadiqliyini simvolizə edən hadisə kimi milli yaddaşda xüsusi yer tutur və hər il anma mərasimləri ilə həm ictimai həm də tarixi əhəmiyyətini qoruyur.

Uzunmüddətli nəticələr baxımından 20 Yanvar hadisələri yalnız faciəvi bir səhifə olmaqla kifayətlənmədi; o, həm də Azərbaycan xalqının milli iradəsinin, vətəndaş həmrəyliyinin və müstəqillik uğrunda mübarizənin simvolu oldu. Tarixi təhlil göstərir ki, belə dönüş nöqtələri milli kimliyin möhkəmlənməsi, siyasi institutların formalaşması və gələcək nəsillərin tarixdən dərs çıxarması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu baxımdan 20 Yanvar hadisələri Azərbaycan tarixinin həm psixoloji, həm siyasi, həm də hüquqi aspektdə əsas sütunlarından biri hesab olunur".