Hind çayı vadisində aşkar edilən fosillər göstərir ki, onun qolları uzun müddət davam edən quraqlıqlar səbəbindən vaxtaşırı quruyub və bunlardan biri təxminən 3400-4400 il əvvəl, bir əsrdən çox davam edib.
SİA-nın məlumatına görə, Hindistan və Amerika paleoklimatoloqları iddia edirlər ki, bu hadisələr Hind vadisi sivilizasiyasının məhvinə səbəb olub.
Tədqiqatın nəticələri Communications Earth & Environment jurnalında dərc olunub.
Alimlər qeyd edirlər ki, əvvəllər bu qədim sivilizasiyanın məhvinin səbəblərinin öyrənilməsi paleoklimatik məlumatların olmaması səbəbindən çətinləşirdi.
Mövcud məlumatları və iqlim modelləşdirməsini birləşdirərək tədqiqatçılar bu dövrdə Hind vadisində baş verən bir sıra uzunmüddətli və şiddətli quraqlıqları müəyyən ediblər. Professor Balaji Rajaqopalanın rəhbərlik etdiyi paleoklimatoloqlar qrupu dünyanın ən qədim sivilizasiyalarından biri olan Hind vadisi sivilizasiyasının tənəzzülü dövründə Hind vadisində iqlim dəyişikliyinin tarixini araşdırıb.
Müasir anlayışa görə, Hind vadisi sivilizasiyası təxminən 5000 il əvvəl yaranmış və eramızdan əvvəl 2200-1900-cü illər arasında zirvəsinə çatmışdır.
Daha sonra iqlim dəyişikliyi səbəbindən sürətlə azalmışdır və bu da daha quraq hala gəlmişdir.
Tədqiqatçılar yağıntının dəyişməsini əks etdirən Hindistan mağaralarındakı stalaktitlərin izotop tərkibini təhlil etmiş və iqlim dəyişikliyinin təbiətini anlamaq üçün bu məlumatları kompüter iqlim modelləşdirməsi ilə birləşdirmişdir.
Məlum olmuşdur ki, Hind vadisi sivilizasiyasının tənəzzülünün başlanğıcına qədər Hind vadisində yağıntı 10-20 faiz azalmış və temperatur 0,5 dərəcə Selsi yüksəlmişdir. Bu, ehtimal ki, musson küləklərinin zəifləməsi ilə əlaqədardır. Vadinin böyük hissəsini əhatə edən və 85 ildən çox davam edən bir sıra uzunmüddətli quraqlıqlar da müəyyən edilmişdir.
113 il davam edən son quraqlıq Hind vadisi sivilizasiyasının son tənəzzülü ilə üst-üstə düşür.
Bu, qədim sivilizasiyanın sakinlərini Hind vadisini tərk etməyə məcbur edən uzunmüddətli quraqlıqlar səbəbindən məhv olması fərziyyəsini dəstəkləyir.
Nazlı Almuradova