Zamanla hər şeyin dəyərini itirdiyimiz kimi yun yorğanlar ənənəsini də sıradan çıxardırıq. Belə ki, artıq yun yorğanların yerini tərkibinin nə olduğu müəmmalı olan sintetik yorğanlar alıb. Artıq yeni nəsil yun yorğanları evində görmək istəmir və aradan qaldırır. Qızlar yun yorğan-döşək kimi cehizlikdən imtina edir. Bir çox araşdırmalar göstərir ki, ağır yorğanda yatan insanların bədəni xoşbəxtlik hormonu ifraz edir. Ağır yorğanlarda yatanlar 33 faiz daha keyfiyyətli yuxu yatır.
Yun yorğanlar qoyun yunundan hazırlanır və buna görə də təbii hesab olunur. İlk yorğan növlərindən biri olan yun yorğanlar istiliyi bərabər paylamaq və bədəni isti saxlamaqla tanınır. Bu yorğan tipi digər yorğanlardan çox daha ağır bir quruluşa malikdir.
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.
Yun yorğanlar sağlam yorğan növüdür. Onu bu qədər sağlam edən amillər aşağıdakılardır:
- Təbiət dostudur. Son dərəcə sağlam və təbii material olan yun bioloji parçalana bilir. Buna görə də sənaye çirklənməsinə səbəb olmur.
- Elastik və yumşaq bir quruluşa malikdir. İçindəki təbii qıvrımlar sayəsində orjinal vəziyyətinə qayıda bilən yun bu baxımdan çox rahatdır.
- 100% yundan hazırlanmış növlər istiliyi tarazlayır və bərabər paylayır. Xüsusilə qış şərtlərinin sərt olduğu bölgələrdə əla istilik növü kimi xidmət edir. Yay aylarında bədəni tərlətməmək xüsusiyyəti də var.
- Tərkibində heç bir zəhərli və kimyəvi maddə yoxdur.
- Yunun tərkibindəki kiçik tüklər və lanolin adlı maddə sayəsində hər hansı mikrobların əmələ gəlməsinin qarşısını alır. - - Beləliklə, son dərəcə sağlam və gigiyenik istifadə təklif edir.
Gördüyünüz kimi, yun yorğanların faydaları çoxdur. Bu səbəbdən mütəxəssislər sağlamlıq baxımından yun yorğan seçməyi məsləhət görürlər.
İndi isə gəlin yun yorğanların yuyulma üsullarına nəzər salaq.
Yun yorğanı necə yumaq olar?
Yun yorğanların yuyulmasının iki fərqli üsulu var. Bunlar əllə və maşınla yumadır. Hər iki üsulu araşdırsaq:
Əllə yuyarkən, ilk növbədə, böyük vannaya ilıq su tökmək və yorğanı içəri qoymaq lazımdır. Daha sonra üzərinə yun yorğanlar üçün xüsusi hazırlanmış maye yuyucu toz töküb yuyun. Daha sonra bütün yuyucu vasitə bitənə qədər yorğanı soyuq suda yaxalamalı və bu müddət ərzində yorğanı heç vaxt sıxmamalısınız. Sonra yuyulmuş yorğanı qurumağa buraxa bilərsiniz.
Əgər yorğanınızı maşında yumaq istəyirsinizsə, aşağıdakı detallara diqqət etməlisiniz:
Əvvəlcə maşınınızda yun yuma proqramı varsa, onu bu proqramda, əks halda zərif proqramda maksimum 30 dərəcədə yumalısınız. Toz yuyucu vasitə yerinə maye yuyucu vasitəyə üstünlük verməlisiniz. Unutmamalısınız ki, toz yuyucu vasitələr yunun içinə girib yığılaraq allergiyaya səbəb ola bilər.
Yuma zamanı yun sərtləşə biləcəyi üçün yumşaldıcıdan istifadə etməyi unutmamalısınız. Yundan suyu çıxarmaq üçün maşınınızın fırlanma sürətini ən yüksək səviyyədə saxlamaq faydalı olacaq. Yuyulmuş yun yorğanınızı quruducuda deyil, təbii şəkildə qurutmalısınız.
Yun təbii quruluşu ilə antibakterial və antimikrobiyal xüsusiyyətlərə malikdir. Belə ki, yataqda toz gənələrinin və digər allergenlərin çoxalmasının qarşısını alır. Bu xüsusiyyətləri ilə astma və allergiya kimi tənəffüs problemi olan insanlar yun yorğanlardan istifadə edə bilərlər.
Əsrlər boyu onlara üstünlük verilməsinin səbəblərindən biri də uzunömürlü olmalarıdır. Onlar digər yorğanlardan daha uzun müddət istifadə olunur və tez-tez dəyişdirilməyə ehtiyac yoxdur. Nəfəs ala bilən quruluşu sayəsində yataqdakı nəm səviyyəsini tarazlamağa kömək edir. Bu, yuxu zamanı özünüzü daha rahat hiss etmənizə şərait yaradır. Düzgün qulluq edildikdə, yumşaqlığını saxlayır və zamanla deformasiyaya uğramırlar.
İzolyasiya
Yun yorğanı digər yorğanlardan ayıran ən böyük fərq izolyasiyadır. Yun təbii izolyasiya materialıdır. Temperatur nəzarətini optimallaşdırmaq üçün əla seçimdir. Yun yorğanlar gecə bədən istiliyini sabit saxlayaraq yuxu keyfiyyətini yaxşılaşdırır.
Davamlılıq
Yün yorğanlar digər yorğanlara nisbətən daha davamlıdır. Yunun özünü yeniləmək qabiliyyəti var.
Anti-allergik
Yun yorğanlar digər yorğan növlərinə nisbətən daha az allergik reaksiyalara səbəb olur. Onlar təbii olaraq toz gənələrinə və kiflərə qarşı davamlıdırlar, buna görə də allergiya və ya astması olan insanlar üçün əla seçimdirlər.
Nəticədə, yun yorğanlar digər yorğan növləri ilə müqayisədə daha yaxşı izolyasiya, nəfəs alma, davamlılıq və allergiyanın qarşısını alır. Bu səbəbləri nəzərə alsaq, yataq otağınız üçün yorğan seçərkən yun yorğanlar digər yorğanlardan daha çox üstünlüklərə malik ola bilər.
Yün yorğanı necə saxlamaq olar?
Havalandırın: Yorğanları saxladığınız yeri tez-tez havalandırmaq onları güvələrdən qorumağın ən təsirli yollarından biridir. Onu çarpayıya qoymaq və müxtəlif əl zərbələri ilə havalandırmaq işin öhdəsindən gələcəkdir. Yorğanlardan istifadə etməsəniz belə, heç olmasa ildə iki dəfə onları çıxarıb açıq havada buraxmalısınız.
Naftalin istifadə edin: Yorğanı saxladığınız dolaba naftalin qoyaraq güvələrdən qoruya bilərsiniz.
Yorğanı təmizləyin: Yorğanları təmiz vəziyyətdə saxlamaq lazımdır. İstifadə olunmuş yorğanların tərkibində toz və bakteriya kimi bir çox maddə ola bilər.
Yorğanı düzgün qurudun: Mövsüm uyğundursa, yorğanı çöldə qurutmaq daha yaxşıdır. Çöldə qurudarkən, onu birbaşa günəşə qoymaq olmaz. Yorğanı evdə qurutmaq niyyətindəsinizsə, uyğun bir sahə yaratmalısınız. Nəfəs ala biləcəyi bir yerə qoymaq lazımdır. Yaratdığınız sahədə yorğanı çevirərək hər tərəfin hava almasını təmin etməlisiniz. Əks halda, yorğanınız tam qurumayıbsa, nəmli yerlərdə kif əmələ gələ bilər.
Lif, yorğan və yastıq insan sağlamlığına zərərdir
Türk Konya Yorgan İstehsalçıları Palatasının sədri Cengiz Çiftçi çox istifadə edilən yorğan və yastıqların lifdən hazırlandığını, ucuz və yuyula bildiyi üçün üstünlük verildiyini xatırladaraq, yağ tullantılarından hazırlanan süni lifin insan sağlamlığı üçün zərərli olduğunu söyləyib.
Çiftçi, lifdən hazırlanmış yastıq və yorğanların xərçəng xəstəliyinə səbəb ola biləcəyini deyib. Ucuz və yuyula bildiyi üçün üstünlük verilən yorğan və yastıqların ümumiyyətlə lifdən hazırlandığını xatırladan Çiftçi: "Lif sünidir və neft qalıqlarından hazırlanır. Tərkibindəki kimyəvi maddələr də insan sağlamlığına zərərlidir. Xərçəngdən tutmuş hər cür xəstəliyə səbəb olur. Başımızı qoyduğumuz lifli yastıq və yorğanla səhərə qədər nəfəs alırıq. Aldığımız nəfəs ağciyərlərimizə təsir edir. Orada damarlarımız tıxanır. Daxili orqanlarımıza yavaş-yavaş təsir edir. Bu, hətta genlərimizi pozur, uşaqlarımızın da genlərinə də təsir edir. Lifli yorğan və yastıqda yatan insanların ağciyər xərçəngi, zob və dəri xərçənginə tutulma ehtimalı çox yüksəkdir. Bu səbəblə bacardığınız qədər yastıq və yorğanda lifdən uzaq durun."
Təbii yun və pambıqdan istifadənin insan sağlamlığı üçün daha faydalı olduğuna diqqət çəkən Çiftçi: "Yun və pambıqdan olan yorğan və yastıqlara üstünlük verənlər daha sağlam olacaq".
Yorğan növləri hansılardır?
Bu gün yorğanlar müxtəlif doldurma materiallarında alına bilər. Əsas yorğan doldurma materialları pambıq, ipək, lif, bambuk və qaz tüküdür.
Fiber yorğan: Pambıq parça örtüyü və lifli yorğanlar bütün yorğan növləri arasında ən yüngüldür. Lifin tərkibindəki komponentlər bədən istiliyinə tez fokuslanaraq istiliyi təmin edir və istiliyin xaricə buraxılmasının qarşısını almaq üçün kifayət qədər sıx bir quruluşa malikdir. Lifli yorğanlar paltaryuyan maşında asanlıqla yuyula bilər və qurutma müddəti pambıq parçadan bir qədər uzundur. Yuyulduqdan sonra yığılma və ya köhnəlmə kimi vəziyyətlərə rast gəlinmir.
Pambıq Yorgan: Pambıq rütubəti və istiliyi özünə çəkən, lakin xarici mühitə nə isti, nə də soyuq buraxmayan materialdır. Pambıq yorğanlar ən sağlam və təbii dolğu materialı olduğu üçün ən çox seçilən yorğanlar arasındadır.
Qaz tükü yorğanı: Qaz tükü uzun illərdir palto və yorğan kimi isti saxlaması gözlənilən geyim və tekstil məhsullarında dolgu materialı kimi istifadə edilir. Bunun ən böyük səbəbi son dərəcə yüngül olmasına baxmayaraq yüngülliyinə görə çox yüksək istilik izolyasiyası təmin etməsidir. Çoxfunksiyalı dolğu materialı olan qaz tükü ətrafdakı artıq nəmliyi saxlayır və sizə isti, quru və rahat yuxu təklif edir. Qaz tükü yorğanlar da ən diqqətli istifadə edilməsi lazım olan yorğanlardır. Maşında yuyulması zaman keçdikcə təbii tükün quruluşunu köhnəldə və yığılmağa səbəb ola bilər.
İpək Yorgan: Allergiya əleyhinə komponentləri ehtiva edən ipək ən yumşaq doldurucu materialdır. İpək yorğanlar o qədər yumşaq və yüngüldür ki, onlar sizi buludların üstündə yatmış kimi hiss etdirəcək. İpək yorğanlar zənginlik əlaməti olaraq istifadə edilir. Bu yorğan tipi anti-allergik xüsusiyyətlərə də malikdir.
Bambuk yorğan: Bambuk yorğan dərinizin nəfəs almasına imkan verən bir quruluşa malikdir. Bambuk yorğanların ən mühüm xüsusiyyəti onların yüksək nəm udma sürətidir. Bu, tərləmədən sağlam yatmağınız üçün ideal bir mühit yaradır.
Ayşən Vəli