Ürək fəaliyyətinin dayanması tənəffüsün və şüurun qəfil itirilməsidir.
Dərhal müalicə edilməzsə, ürək dayanması ölümlə nəticələnir.
Bəzi insanlar ürək tutmasından əvvəl sinə ağrısı, nəfəs darlığı və ya ürəkbulanma hiss edir.
Ürək dayanmasının əlamətləri və simptomları hansılardır?
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.
Ürək dayanmalarının təxminən 50 faizindən əvvəl heç bir xəbərdarlıq əlaməti yoxdur.
Şiddətlənən sinə ağrısı, yorğunluq, şüurun itməsi, başgicəllənmə, nəfəs darlığı, zəiflik və qusma kimi simptomlarla özünü göstərir.
Ürək dayanmasının diaqnozu üçün əsas simptom, bir çox ümumi simptomları olan tənəffüs dayanmasından fərqli olaraq, qan dövranının pozulmasıdır.
Ürək dayanmasının əlamətləri və simptomlarına aşağıdakılar daxildir:
- qəfil yıxılma
- nəbzin vurmaması
- nəfəsin dayanması və s.
Ürək dayanmasından əvvəl baş verən əlamətlər və simptomlar bunlardır:
- Xoşagəlməz narahatlıq
- Tənginəfəs
- Zəiflik
Ən çox ürək dayanması ürək döyüntülərində nasazlıq olduqda baş verir. Bu nasazlıq mədəcik taxikardiya (sürətli ürək döyüntüsü), bradikardiya (son dərəcə yavaş ürək döyüntüsü) və ya mədəcik fibrilasiyası (düzgün ürək döyüntüsü, titrəmə və ya çırpınma) kimi anormal ürək ritminə səbəb olur.
Bütün bu nizamsız ürək döyüntüləri həyat üçün təhlükə yaradır.
Kardiyomiyopatiya ürək əzələsinin böyüməsinə, qalınlaşmasına və ya sərtliyinə səbəb olur. Bu vaxt yüksək qan təzyiqi, ürək qapağı xəstəliyi və ya digər səbəblər nəticəsində ola bilər.
Qan damarlarının anomaliyaları
Nadir olsa da, koronar arteriyalarda və aortada anormal qan damarı vəziyyəti baş verə bilər. Güclü fiziki fəaliyyət zamanı ifraz olunan adrenalin bu pozğunluqların olması halında qəfil ürək dayanmasına səbəb ola bilər.
Ürək dayanmasını necə müalicə etmək olar?
Əgər ürəyində anidən problemlər yaşanmasından şübhələnirsinizsə, ürək-ağciyər reanimasiyasına başlamazdan əvvəl təcili yardıma zəng etməlidir.
İnsanın nəfəs almasını tez yoxlamaq lazımdır, əgər normal nəfəs almırsa ilkin yardım üçün süni nəfəs vermək lazımdır.
Ürək xəstəliklərin qarşısının alınması strategiyalarına zərərli vərdişləri tərk etmək, fiziki fəaliyyət və sağlam çəki saxlamaq vacib şərtdir.
Son zamanlarda məlum olan tənəffüs xəstəlikləri, qızdırma və ya mümkün COVID-19 infeksiyası olan xəstələr ümummilli ürək dayanması protokollarına uyğun olaraq müalicə olunur.
Ürək insan bədəninin əsas orqanıdır, o, bütün orqan və toxumaları oksigenlə təmin edərək qanı dayanmadan vurur.
Gənc yaşlarda qəfil ürək tutmaların səbəbi nədir?
Həkim kardioloq Jalə Abbasova: "Gənc yaşlarda ürək tutmalarının səbəbi 55 yaş üzrə ürək xəstəlikləri hiperlipidemiya, oturaq həyat tərzi, artıq çəki, AHX(arterial hipertaniya xəstəliyi) spirtli içkilər, kimyəvi asılılıqlar, siqaret, narkotik) vasitələri, oynaq və birləşdirici toxuma xəstəlikləri, COVID-19 infeksiyasi və sairədir.
Hərəkət və fiziki iş zamanı tənginəfəslik, yuxusuzluq, tez yorulma, halsızlıq, saç tökülməsi, qarın nahiyəsində ağrılar, depressiya, düzənsiz arterial təzyiq-anidən arterial təzyiqin yüksəlməsi və anidən arterial təzyiqin enməsi kimi hallar baş verir. Baş gicəllənmə, tez -tez ürək döyüntüləri, ürək və damar problemlərindən xəbər verir. Qəfləti ürək tutmaları ən çox gecə vaxtı baş verir. Bunun səbəbi yatarkən insan organizmində maddələr mübadiləsi ciddi şəkildə zəifləyir, ona görə də yatmazdan əvvəl yeyilən kiçik loxma belə ürək və mədə üçün böyük bir yükdür. Bu isə qan şəkəri və lipid mübadiləsinin yuxuda ikən arzuolunmaz şəkildə pozulmasına gətirib çıxarır. Bu da, öz növbəsində, damarların tutulmasına səbəb olur. Əgər damarlarda xəbərimiz olmadan hər hansı bir tromb varsa, təzyiqin yüksəlməsinə bağlı olaraq yuxuda olduqda bu tromb həyat üçün vacib orqanlara miqrasiya edib onların infarktına gətirib cıxarır. Bu faktor da qəfləti ürək dayanmalarının sübutudur".
Havar Şəfiyeva